Czym są kompetencje społeczne dziecka – bez żargonu i uproszczeń
Proste wyjaśnienie dla rodzica i nauczyciela
Kompetencje społeczne dziecka to nie „bycie grzecznym” ani „łatwym w obsłudze”. Najprościej mówiąc, to zestaw umiejętności, które pozwalają dziecku nawiązywać i utrzymywać relacje, radzić sobie w grupie oraz chronić swoje granice bez krzywdzenia innych. To dotyczy zarówno przedszkola, jak i domu – dziecko nie ma dwóch osobnych „osobowości”: przedszkolnej i domowej.
Do kluczowych kompetencji społecznych małego dziecka należą między innymi:
- umiejętność mówienia „tak” i „nie” w sposób akceptowalny dla innych,
- proszenie o pomoc i oferowanie jej,
- czekanie na swoją kolej, dzielenie się przestrzenią i rzeczami,
- rozpoznawanie emocji u siebie i innych oraz reagowanie na nie,
- rozwiązywanie konfliktów w sposób inny niż bicie, gryzienie czy obrażanie się „na zawsze”,
- radzenie sobie z odmową („nie, nie pobawię się teraz z tobą”),
- szukanie dorosłego, gdy sytuacja jest za trudna.
Te umiejętności nie pojawiają się znikąd. Dziecko uczy się ich w powtarzalnych codziennych sytuacjach – przy stole, w szatni przedszkolnej, na placu zabaw, przy kłótni o klocek czy o to, kto pierwszy wejdzie po schodach.
Różnica między „grzecznością” a dojrzałymi kompetencjami społecznymi
Mit bywa taki: „jeśli dziecko mówi dzień dobry, dziękuję i siedzi cicho, to ma świetne kompetencje społeczne”. Rzeczywistość jest dużo bardziej złożona. Grzeczność to zachowanie na zewnątrz, kompetencje społeczne to to, co dziecko potrafi zrobić w trudnej sytuacji.
Dziecko z rozwiniętymi kompetencjami społecznymi potrafi na przykład:
- powiedzieć koledze: „nie podoba mi się, kiedy mnie popychasz” zamiast oddać z pięści,
- zawoł